Edebiyatın şifası: Kelimeler gerçekten iyileştirir mi?

GÜVEN ALBAYRAK / ANKARA-BHA

“İnsanın içi kırıldığında, çoğu zaman kimseye anlatamaz. Anlatmaya çalışsa kelimeler boğazında düğümlenir; duyan olmaz, anlayan çıkmaz. Böyle anlarda insanın sığındığı tek yer vardır: kelimelerin kendi sessiz odası.”

Albayrak’a göre, bir kitabın kapağını açmak, görünmez bir elin omzunuza dokunması gibidir. İlk satırda bilinmeyen bir ses size “yalnız değilsin” der. Belki bir karakterin yarasıyla kendi yaranız aynı çizgidedir; belki bir cümlenin ritmi kalbinizin atışına denk düşer. İşte o anda, iyileşme başlar.

İnsanın içi kırıldığında, çoğu zaman kimseye anlatamaz.
Anlatmaya çalışsa kelimeler boğazında düğümlenir; duyan olmaz, anlayan çıkmaz.
Böyle anlarda insanın sığındığı tek yer vardır:
Kelimelerin kendi sessiz odası.

Bir kitabın kapağını açtığınızda, sanki görünmez bir el yavaşça omzunuza dokunur.
Daha ilk satırda, bilmediğiniz bir ses size “yalnız değilsin” der.
Belki bir karakterin yarasıyla kendi yaranız aynı çizgidedir; belki bir cümlenin ritmi kalbinizin atışına denk düşer.
İşte o anda, iyileşme başlar.

Son yıllarda bibliyoterapinin bu kadar konuşulmasının nedeni de budur:
Kelimeler, insan ruhunun karanlık koridorlarında bir ışık yakıyor.
Psikologların, eğitmenlerin, ruh danışmanlarının kitapları bir terapi aracı olarak önermesi tesadüf değil; çünkü insan bazen kendini bir başkasının hikâyesinde görerek hayatta kalır.

Edebiyat, bir reçete yazmaz.
Ama okurun içindeki derin boşluğa bir sandalye koyar.
“Gel, otur” der.
“Biraz dinlen. Kırıldığın yerden yeniden bak.”

Ben yıllardır görüyorum:
Bir kadın, çocukluğundan kalan yükleri bir romanda boşaltıyor.
Bir erkek, babasına söyleyemediklerini bir öykünün kahramanında buluyor.
Bir genç, yönünü kaybettiğinde bir şiirin en sade mısrasında kendine yol işareti çıkarıyor.

Kelimelerle kurulan bu görünmez bağ, insanın kendi kalbine açılan gizli kapıdır.

Peki bu gerçekten şifa mı?
Evet.
Çünkü şifa sadece yarayı kapatmak değildir;
Yarayı anlamak, onunla konuşmak, bazen de onu sakince kabul etmektir.

Edebiyat, bunu yapar.
Bir yazarın kalbinden çıkanları, okurun kalbine taşıyarak…
Bazen sarsarak, bazen okşayarak, bazen susturarak.

Her kitap, her hikâye bir sığınak gibidir aslında.
Bir karakterle birlikte yürürsünüz; adımları sizin adımlarınıza karışır.
Sonra bir bakarsınız ki yolun sonunda elinizde bir cevap var.
Belki küçük, belki gecikmiş ama içten bir cevap…

Bu yazının da sorusu tam burada duruyor:
Kelimeler gerçekten iyileştirir mi, yoksa biz iyileşmeye hazır olduğumuz için mi o kelimeler bize dokunur?

Cevabı herkes kendi yarasının gölgesinde bulacaktır.
Ama şundan eminim:
Bir kitap bazen doktor değildir ama iyi bir dosttur.
Ve insan dostlarını hiç unutmaz.