NAZLI ÖNGÖREN / ANKARA - BHA

Türk İnternet Medya Birliği (TİMBİR) Başkanvekili ve Star Gazetesi yazarı Av. Cüneyd Altıparmak, “Ülke satın alınabilir mi?” başlıklı köşe yazısında Grönland’ın tarihsel gelişimi, Danimarka ile olan anayasal ilişkisi ve uluslararası hukuk açısından “satın alma” tartışmaları ayrıntılarıyla değerlendirdiği yazıda şu ifadelere yer verdi:

"Ülke satın alınabilir mi?

İlginç zamanlardan geçiyoruz.

Sınıra duvar örmeler, devlet liderleri hakkında küfürlü konuşmalar, soykırımcıyı ağırlama derken ABD durmuyor.

Hukuki açıdan zırvanın zirvesinden inmeyecekler anlaşılan...

Son olarak devlet başkanı kaçırdılar.

Bu, ne kendi hukuklarına ne de devletler teamülüne uygun.

Dün ise bir yasa tasarısı ile ülkeye ada alma peşindeler...

Evet bugün konumuz Grönland meselesi.

BEŞ EVRE

Grönland'ın tarihi, 1721 kolonizasyonundan bugüne kadar beş ana dönem geçirmektedir.

- Karmaşanın olduğu dönem,

- Vasi Konseyince yönetildiği yıllar,

- İl/eyalete dönüştüğü dönemler,

- Şimdiki durumu yani "Özerk Yönetim" evresi...

- Ve kendi kendini yönetme girişimleri...

GRÖNLAND NERENİN?

1953 Danimarka Krallığı Anayasası bu konudaki en üst düzenlemedir.

Bu metin sadece Danimarka'da değil Grönland ve Faroe Adalarında da geçerli.

Bu anayasa ile Grönland, Danimarka'ya bağlanmıştır diyebiliriz.

Meclise buralardan ikişer temsilci gider. Bu konuda özel yasalar ile bu temsilin sağlanacağı belirtilmiştir. (m.28, 31, 32) Anayasanın tümüne baktığımızda bir tür özerklik öngörüldüğünü, hangi konularda "kendi yasalarına" tabi olacağının çerçevesinin çizildiğini görürüz.

ÖZYÖNETİM YASASI

Kendi kendini yönetme hakkı çerçevesinde ülkede bazı referandumlar olmuştur. 2008'de Grönlandlılar "özyönetim" alanlarının genişletilmesine %75 oyla "evet" demiştir. Bu kapsamda bir yasa çıkmıştır Danimarka'da.

2009 tarihli Grönland Özyönetim Yasası, Grönland–Danimarka ilişkisini idari özerklikten çıkararak, kendi kaderini tayin hakkına dayalı anayasal bir modele dönüştürdü...

Yasa, Grönland halkını uluslararası hukukta self-determination hakkına sahip bir halk olarak tanımıştır. Böylece devredilen alanlarda yasama, yürütme ve yargı yetkilerinin Grönland makamlarınca kullanılması düzenlenmiştir.

BAĞIMSIZLIK İRADESİ ZATEN VAR AMA...

Savunma ve genel dış politika Danimarka'da kalmakla birlikte, Grönland'a kendi yetki alanlarında uluslararası anlaşma yapma ve örgütlerde temsil imkânı tanınmıştır.

Özyönetim Yasası, referandum yoluyla bağımsızlık kararı alınmasını ve bunun Danimarka ile müzakere edilerek hayata geçirilmesini açıkça düzenleyerek bağımsızlığa giden meşru hukuki yolu tanımlamıştır.

2016'da yapılan bir anket sonucu %64 oranında bağımsızlıktan yana çıktı. Ancak 2017'deki ankete göre çoğunluk, "bağımsızlık yaşam standartlarını düşürür" dedi.

Grönland'ın Danimarka boyunduruğu altına girişinin 300. yılı olan 2021 yılını olası bağımsızlık yılı olarak görüyordu... Ancak aktif bir gelişim olmadı, hukuki statü aynen devam ediyor malum...

ALIM SATIM MESELESİ...

Tarihte bir ülkenin/bölgenin parayla el değiştirdiğine dair örnekler var...

-Alaska ve Louisiana doğrudan satış antlaşmalarıyla devredilmiştir.

-Virgin Islands Danimarka'dan bedel karşılığı alınmıştır.

-Panama Kanalı çevresinde kurulan Kanal Bölgesi ile Panama'nın egemenliği fiilen parçalanmıştır.

-Congo Free State ise bir kralın şahsi mülkü gibi işletilerek modern tarihin en karanlık "şirket-devlet" örneğini vermiştir.

-Hawaii'de ise resmi bir satış olmasa da ekonomik baskı ve darbe yoluyla ilhak gerçekleşmiştir.

GÜNÜMÜZDEKİ MODEL!

Bugün uluslararası hukuk, devletlerin "satılmasını" yasaklıyor; ancak borçlandırma, yatırım bağımlılığı, liman–enerji–altyapı imtiyazları ve uzun süreli güvenlik anlaşmaları üzerinden egemenliğin parça parça devri fiilen sürüyor. Dolayısıyla mesele artık "ülke satıldı mı?" değil; hangi yetkinin, hangi bedelle ve ne kadar süreyle devredildiği sorusudur. Bunlar bir toplum için kabul edilemez durumlar ancak ABD'nin aklından geçen bu veya benzer durumlar sanırım... Bunun şirketler eliyle icra edildiği zaten malum, Trump şirketleri aradan çıkarıp doğrudan devlet olarak dalıyor mevzuya anlaşılan!

TRUMP'A YETKİ TASLAĞI

Dün Temsilciler Meclisine verilen yasa tasarısı, Başkan'a Grönland'ı satın almak için Danimarka ile müzakerelere girme yetkisi veriyor. Böyle bir anlaşmaya varılırsa, Başkan anlaşmayı ve ilgili belgeleri beş takvim günü içinde Kongre'ye iletecek. Kongre, anlaşmayı reddeden ortak bir karar almadığı sürece de anlaşma bildirilmesi tarihinden itibaren 60 takvim günü sonra yürürlüğe girecek...

HERŞEY MÜMKÜN!

İlginç zamanlardan geçiyoruz. Bu dönem kadar hayretler içinde olduğumuz bir dönem, hukuksuzluğun kol gezdiği günler olmamıştır eminim.

Düşünün! -Gerçek olmasa da- Trump'ın oğlu ile Danimarka Prensesinin evlenmesi ve çeyiz olarak Gröland'ın verilmesi konusu gündeme gelebiliyor ve bu bile absürt gelmiyor bizlere... Normallik algımız yerle bir! Hoş geldin yeni ortaçağ(!)"